enteresan.com Logo



Ebu Musa Câbir bin Hayyan ve H2SO4 Hikayesi

Ünlü bilimkurgu yazarı Isaac Asimov'a göre; Simyada yapılmış olan tüm keşiflerin en önemlisi, adı bilinmeyen biri tarafından yapıldı. Bu ilginç haberin detayları aşağıdadır.
Ebu Musa Câbir bin Hayyan ve H2SO4 Hikayesi
750'li senelerde, o zamana dek bilinen en üçlü asit; asetik asidin seyreltilmiş bir solüsyonu olan sirkeydi. Avrupa'nın çağdaş kişilerinin GEBER olarak bildiği Cabir İbn-i Hayyan, sirkeyi damıtıp asetik asidin daha saf halini ortaya çıkardı. Bu oldukça büyük bir gelişme sayılıyordu çünkü; o zamana dek kimyasal değişimin yalnızca ısı ile olabileceği düşünülüyordu. Şayet yeter kadar güçlü olurlarsa asitler de kimyasal değişime sebep olan ikinci faktör olabilirlerdi...

Ünlü bilimkurgu yazarı Isaac Asimov'un düşüncesine göre; Simyada yapılmış tüm keşiflerin en önemlisi, ismi bilinmeyen bir kişi tarafından yapılmıştır. Cabir İbn-i Hayyan'ın ismini kullanarak ve Cabir İbn-i Hayyan'dan tam 650 sene sonra (yaklaşık 1300'lü yıllarda) bu buluş, bugün okullarda H2SO4 şeklinde öğreniten Sülfürik asidin keşfiydi.
Keşfetmiş olan simyacı kendi ismini kullanmamış ve onun yerine, Avrupalıların Cabir İbn-i Hayyan'a vermiş oldukları GEBER adını kullandı. Olayın tuhaf yanı sahte GEBER olarak anabileceğimiz bu simyacı ile ilgili olarak maalesef ki bugün herhangi bir şey bilemiyoruz. Sahte Geber, günümüzde kullanılan en önemli endüstriyel kimyevi maddelerden biri olan sülfürik asidi ilk tarif eden kişiydi.
Sülfürik asit, asetik asitten çok daha kuvvetlidir ve daha önce mümkün olmayan pek çok kimyasal değişikliği mümkün hale getirmiştir. Bilim tarihi boyunca eşine pek rastlanılmayacak bu durumu yaratan her iki bilim insanını, bilime yapmış oldukları katkılarından ötürü saygı ve minnetle anıyoruz...