enteresan.com Logo



Yeteri Kadar Uyumadığınızda Beyin Kendini Yemeye Başlıyor

Gün boyu yaşanılan beden ve beyin yorgunluğunu gidermek adına uyku uyumak hepimizin temel ihtiyacı. Peki yeteri kadar uyumadığınızda beynin kendini yemeye başladığını biliyor musunuz? Bu ilginç iddia ile ilgili detaylar haberin devamında...
Yeteri Kadar Uyumadığınızda Beyin Kendini Yemeye Başlıyor
Uyukudaki süreçte beyin gün boyunca yapmış olduğu sinirsel aktivitelerin kalıntılarını temizlemek için uğraşıyor. Ancak bu süreç uyku hali dışında da gözlenmekte. Araştırmacılar, az uyku uyuma durumunda beynin önemli ölçüde nöronu ve sinaptik bağlantıyı temizleyerek sonrasındaki uyku takviyesinin zararı telafide yetersiz kaldığını tespit ettiler. 

İtalya’ da bulunan Marche Politeknik Üniversitesi’nde görev yapan nörolog Michele Bellesi'nin yönettiği bir çalışma grubu, memeli beyninin uykusuzluk karşısında vermiş olduğu tepkiyi araştırıp uyumuş ve uyumamış fareler arasında olan tuhaf benzerliği buldu.

Vücudumuzdaki bütün hücrelerde olduğu gibi, beyindeki sinir hücreleri de sinir sisteminin yapışkanı diye bilinen glial hücrelerin iki türü ile yenileniyor.
Mikroglial hücreler Yunanca ‘’hızlıca yemek’’ anlamına gelen fagositoz vasıtasıyla eski ve yıpranmış hücreleri temizliyorlar, astrositler de beyindeki gerekli olmayan sinapsları budamak.
Gündelik nörolojik yıpranmanın uyku halindeyken temizlendiğini biliyoruz. Ama aynı durum yeteri kadar uyumadığımız zaman da söz konusu. Bu  olumlu bir şey değil. Çünkü beyin bu sefer kendi kendine zarar verme hali içine giriyor.
Örneğin, uyuduğunuz zaman evinizdeki çöpler temizleniyor; birkaç gece uyumadığınız zaman ise giysi dolabınız, fırınınız ve kediniz evden atılıyor.
Bellesi bir bilim dergisine yapmış olduğu açıklamada ‘’ Uykusuzluk sebebiyle sinapsların bir bölümünün astrositlerce yendiğini ilk defa gösterdik’’ diyor.
Bu çalışmayı gerçekleştirmek için araştırmacılar fare beyinlerini dört gruba ayırdılar.
* 6-8 saat uyuyanlar (iyi dinlenmiş)
* Periyodik olarak uyandırılanlar (az uyumuş)
* 8 saat daha uyanık tutulanlar (uykusuz)
* 5 gün uyanık tutulanlar (kronik uykusuz)

Araştırmayı gerçekleştirenler dört grup arasındaki astrosit etkinliklerini karşılaştırdığı zaman; iyi uyumuş farelerdeki sinapsların yüzde 5.7’sinde, az uyuyan farelerdeki sinapsların yüzde 7.3‘ünde astrositlerin faal olduğunu gözlemliyorlar.
Uykusuz ve kronik uykusuz farelerde daha değişik bir durum söz konusu oluyor. Mikroglial hücrelerin atıkları yemesi gibi astrositlerin sinapsların parçalarını yiyip faaliyetlerini fazlalaştırdıkları görülüyor.
Tüm bu araştırmalara rağmen hala pek çok soru cevap bulmayı bekliyor. Bu sürecin aynısı insan beyninde de gerçekleşiyor mu? Uykusuz kalmasının ardında uyumak beyindeki hasarları yamir ediyor mu?